Global menu

Our global pages

Close

„Nowy ład dla konsumentów” kierunkowskazem zmian europejskiego prawa konsumenckiego

  • Poland
  • Consumer

25-06-2018

Komisja Europejska przedstawiła „Nowy ład dla konsumentów”. To pakiet zmian w regulacjach dotyczących ochrony praw konsumentów. Dotyczą one w szczególności działalności online i mają na celu przygotowanie polityki i prawa konsumenckiego na rozwój technologii cyfrowych. Oprócz wzmocnienia praw konsumentów program przewiduje też ułatwienia dla przedsiębiorców.

Program reform europejskiego prawa konsumenckiego

Europejskie prawo konsumenckie stoi w obliczu nowych wyzwań i kolejnych zmian. Dynamika wspólnego rynku, nowe zjawiska i rozwój technologii wymuszają, aby prawo za nimi podążało. W tym kontekście 11 kwietnia 2018 r. Komisja Europejska zaprezentowała program zatytułowany „Nowy ład dla konsumentów” („A New Deal for Consumers”), czyli pakiet proponowanych zmian w regulacjach dotyczących szeroko pojętej ochrony praw konsumentów w UE. Komisja od lat przyjmuje strategie i programy dotyczące kierunków rozwoju prawa konsumenckiego w Unii Europejskiej tak, aby zapewnić jego aktualność i spójność ze zmiennymi wymaganiami wspólnego rynku. Dlatego też zaprezentowany obecnie pakiet, który obejmuje także konkretne wnioski legislacyjne, wyznaczy kierunki zmian europejskiego prawa konsumenckiego na najbliższe lata, a w konsekwencji spowoduje konieczność przystosowania się przedsiębiorców do nowej rzeczywistości, w której ochrona konsumenta zostanie jeszcze bardziej wzmocniona.

Reforma dyrektyw konsumenckich

W „Nowym ładzie dla konsumentów” Komisja zapowiedziała zmiany w dotychczasowych dyrektywach konsumenckich w kierunku ich modernizacji.

Przegląd ma objąć cztery dyrektywy, które chronią interesy gospodarcze konsumentów (wniosek COM(2018) 185 final):

 

  • dyrektywę 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
  • dyrektywę 98/6 w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom
  • dyrektywę 2005/29 dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów oraz
  • dyrektywę 2011/83 w sprawie praw konsumentów.

 

Zmiany w dyrektywach mają objąć wiele kwestii szczegółowych, jednakże główne grupy nowelizowanych zagadnień dotyczą aspektów działalności online (szczególnie w dobie rozwoju technologii cyfrowych i transparentności działań online), podwójnych standardów jakości produktów, skutecznych sankcji, ale także usuwania barier dla prowadzenia działalności dla przedsiębiorców.

Ponadto, drugi wniosek Komisji dotyczy powództw przedstawicielskich w celu ochrony zbiorowych interesów konsumentów i uchylenia dyrektywy 2009/22 w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów (COM(2018) 184 final). Celem nowej regulacji ma być umożliwienie upoważnionym podmiotom reprezentującym zbiorowy interes konsumentów dochodzenia roszczeń w drodze powództw przedstawicielskich.

Konsument online

Nie ulega wątpliwości, że jedno z największych wyzwań związane jest z regulacją działalności w Internecie. Dlatego też założenia „Nowego ładu dla konsumentów” dotyczą większej przejrzystość na rynkach internetowych, w tym na handlowych platformach internetowych. W tym kierunku będą szły zmiany w dyrektywach konsumenckich.

Po pierwsze, Komisja chce położyć większy nacisk na jasną informację, czy w trakcie zakupów online konsumenci kupują od przedsiębiorców (profesjonalistów), czy od osoby, która też jest konsumentem. Ma to służyć pewności co do przysługujących konsumentom praw w przypadku sprzedaży business-to-consumer (B2C). Problem ten jest szczególnie widoczny w kontekście różnych platform internetowych, dlatego też Komisja postuluje o ich większą przejrzystość co do stron uczestniczących w transakcjach na różnego rodzaju platformach. Dodatkowo, dla platform internetowych planowany jest szereg obowiązków informacyjnych, np. obowiązki związane z informowaniem konsumentów, czy wyniki wyszukiwania zostały opłacone przez przedsiębiorcę oraz podawania informacji o kryteriach zastosowanych przy układaniu wyników wyszukiwania.

Po drugie, Komisja planuje rozszerzenie ochrony konsumentów w kontekście tzw. bezpłatnych usług cyfrowych, gdzie konsumenci „płacą” jednak swoimi danymi. Powyższe ma dotyczyć m.in. usług przechowywania w chmurze, serwisów społecznościowych czy też kont poczty elektronicznej. Zdaniem Komisji charakter i wartość danych osobowych sprawia, że trudno mówić o bezpłatności takich serwisów.

Podwójna jakość produktów konsumenckich („Dual quality”)

We wrześniu 2017 r. Komisja wydała wytyczne w przedmiocie stosowania przepisów prawa unijnego do problemu tzw. podwójnych standardów produktów żywnościowych. Celem KE było dostarczenie organom krajowym wskazówek do ustalenia, czy dane przedsiębiorstwo łamie prawo unijne, sprzedając produkty o podwójnej jakości w różnych krajach. Obecnie Komisja planuje wyjaśnienie zasad dotyczących wprowadzających w błąd działań marketingowych w odniesieniu do produktów podwójnej jakości. W tym kontekście Komisja proponuje włączenie do katalogu praktyk wprowadzających w błąd (art. 6 dyrektywy 2005/29 o nieuczciwych praktykach handlowych) nowej praktyki handlowej obejmującej wprowadzenie produktu na rynek jako identyczny z takim samym produktem wprowadzonym na rynki w innych państwach członkowskich, gdzie produkty te różnią się składem lub cechami, co może powodować u przeciętnego konsumenta podjęcie decyzji o zakupie, czyli praktyki związanej z podwójną jakością, która wprowadza konsumentów w błąd.

Usunięcie barier dla przedsiębiorców

Mimo że program ma na celu wzmocnienie praw konsumentów, to przewiduje również ułatwienia dla przedsiębiorców, które mają odpowiadać zmieniającej się rzeczywistości. Przykładowo Komisja proponuje, aby przedsiębiorcy mogli dowolnie wybierać środek komunikacji z klientem. W tym celu ma być umożliwione komunikowanie się z konsumentem za pośrednictwem różnych narzędzi online, takich jak np. dedykowane formularze i czaty – jednakże pod warunkiem, że będą one posiadały funkcjonalność umożliwiającą konsumentowi śledzenie korespondencji z przedsiębiorcą. Co więcej, Komisja zauważa problem przedsiębiorców związany ze zwrotami zużytych produktów . Dlatego też Komisja proponuje wyłączenie prawa odstąpienia od umów zawartych na odległość/poza lokalem w sytuacjach, gdy towar był już przez konsumenta regularnie używany, a nie tylko np. przymierzony, aby stwierdzić jego cechy i funkcjonalności.

Egzekwowanie i zaostrzenie kar

Kolejnym punktem planu działań Komisji jest zwiększenie efektywności egzekwowania praw konsumentów, szczególnie odnośnie naruszeń w wymiarze europejskim, w tym zmiany w zakresie koordynowania kar nakładanych na przedsiębiorców za stosowanie praktyk naruszających prawa konsumenckie w szeregu państw członkowskich.

Dalsze kroki

Jeśli chodzi o projekty dyrektyw, to następny etap prac legislacyjnych będzie prowadzony w Parlamencie Europejskim oraz Radzie Unii Europejskiej. Niewątpliwie ich przyjęcie nie pozostanie bez konsekwencji dla prawa krajowego i organów krajowych, które będą musiały zmierzyć się z wyzwaniem transponowania nowych postanowień aktów unijnych. Postanowienia obecnych dyrektyw konsumenckich transponowane są już do prawa polskiego m.in. w ustawie o prawach konsumenta, ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, ustawie o informowaniu o cenach towarów i usług, odpowiednich przepisach ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz odpowiednich przepisach Kodeksu cywilnego. Tym samym zmiany w przepisach unijnych będą oznaczać konieczność dokonania odpowiednich zmian w ustawodawstwie krajowym.

Wyjście naprzeciw wyzwaniom technologicznym

Nie ulega wątpliwości, że motywem przewodnim “Nowego ładu dla konsumentów” jest przygotowanie polityki i prawa konsumenckiego na wyzwania technologiczne. Zainteresowanie Komisji kieruje się obecnie w kierunku technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji; 25 kwietnia 2018 r. Komisja przedstawiła działania odnośnie sztucznej inteligencji - europejskie podejście do zwiększania inwestycji i określania zasad etyki. Drugi ważny obszar zainteresowań KE to wyzwania związane z bezpieczeństwem produktów w dobie internetu rzeczy. Ponadto, nie bez znaczenia pozostają dla Komisji zagadnienia związane ze środowiskiem i zrównoważoną konsumpcją, w tym kwestie odpowiedniego znakowania np. Ecolabel.

 

Artykuł ukazał się w maju w dzienniku Rzeczpospolita

For more information contact

< Wstecz