Global menu

Our global pages

Close

Inbesteding als alternatief voor concessieverlening waddenveren

  • Netherlands
  • Corporate

06-06-2008

Op dit moment is er voor de Waddenveren geen Europeesrechtelijke of Nederlandsrechtelijke noodzaak om aan te besteden. De Waddenzee wordt aangemerkt als binnenwater en deze zijn uitgezonderd van het Europeesrechtelijke regime van de zogenaamde PSO Verordening 1370/2007, welke overigens eerst in 2009 in werking zal treden. Ook de Wet Personenvervoer 2000 is niet van toepassing. De waddenveren zijn door de wetgever bewust uitgezonderd blijkt uit de Memorie van Toelichting. Het voorstel van de staatssecretaris van Verkeer & Waterstaat om een concessiesystematiek in te voeren lijkt te zijn ingegeven door de wens van de commerciële vervoerders om exclusiviteit te verkrijgen en om te worden beschermd tegen "cherrypicking" door concurrenten. Oplossing is dan om exclusieve concessies te vergeven voor een langere periode. Gesproken wordt over 15 jaar. In feite worden dan kunstmatige monopolies in het leven geroepen, weliswaar van tijdelijke aard. De vraag is of dat dat wel wenselijk is en of er geen betere alternatieven zijn.

Het publiek belang dat de Staatssecretaris wenst te waarborgen is instandhouding van een toereikende verbinding naar de eilanden, waarbij betaalbaarheid, kwaliteit en continuïteit zijn verzekerd. Dat publiek belang kan ook gewaarborgd worden zonder tussenkomst van de overheid zoals de situatie op Texel laat zien. Daar is het publiek belang in de statuten van de NV Texels Eigen Stoomboot Onderneming (TESO) gewaarborgd en is in wezen een maatschappelijke onderneming ontstaan met gebruikers als eigenaren, zonder winstoogmerk en met publieke verantwoording. Dat lijkt vanuit oogpunt van marktwerking een ideaal model, maar deze situatie doet zich -voor zover mij bekend- bij de veerverbindigen naar de Friese eilanden niet voor, met als uitzondering wellicht het initiatief van EVT op Terschelling. Gezien het ontbreken van een Europeesrechtelijke of Nederlandsrechtelijke noodzaak en de bijzondere structuur van het volksveer TESO is handhaving van de huidige situatie dan wel het maken van een uitzondering op toekomstige concessiewetgeving in dat geval meer dan gerechtvaardigd. De prijzen van TESO zijn sinds 1993 gedaald hetgeen vanuit mededingingsoptiek alleen maar valt toe te juichen.

Is dan voor de overige waddenveren naast het handhaven van de huidige situatie dan wel het invoeren van een concessiesystematiek nog een alternatief? Een alternatieve route die de Europese Gemeenschap via de PSO Verordening toestaat is die van de inbesteding, dat wil zeggen de mogelijkheid van een interne exploitant van openbaar vervoer die onder zeggenschap van een bevoegde plaatselijke overheid staat. De PSO Verordening maakt inbesteding mogelijk onder strikte voorwaarden. Er moet sprake zijn van zeggenschap van de bevoegde plaatselijke overheid over de interne exploitant. De binnenwateren zoals de Waddenzee vallen niet binnen het bereik van deze Verordening. Dat acht de Europese Gemeenschap niet wenselijk. Echter, de Europese Gemeenschap staat wel toe dat het lidstaten vrijstaat de PSO Verordening van toepassing te verklaren op binnenwateren. Met andere woorden, om inbesteding van de Waddenveren mogelijk te maken moet de Verordening eerst door de Nederlandse wetgever van toepassing worden verklaard op de Waddenzee. Verder zal dan de plaatselijke overheid (gemeente of provincie) moeten worden aangewezen als concessieverlener. De desbetreffende plaatselijke overheid kan er dan ook voor kiezen het vervoer zelf ter hand te nemen. Toegepast op de situatie in Friesland zou dat betekenen dat de waddengemeente of de provincie Friesland zeggenschap zou moeten verkrijgen op basis van vertegenwoordiging in de bestuurs-, beheers- of toezichtorganen, de bepalingen ter zake in de statuten, de eigendomsstructuur en de daadwerkelijke zeggenschap over strategische en individuele beheersbeslissingen. Er hoeft geen sprake te zijn van 100% eigendom om zeggenschap te kunnen uitoefenen, mits de overheid een overheersende invloed heeft en die zeggenschap op grond van andere criteria kan worden uitgeoefend.

Het voorbeeld van TESO toont aan dat de vrije markt haar werk heel goed kan doen. Dat moet het uitgangspunt zijn. TESO is een toonbeeld van maatschappelijk verantwoord ondernemen en dient te worden gekoesterd. Mocht evenwel voor de overige waddenveren gekozen worden voor een concessiesystematiek dan doet de overheid er verstandig aan de mogelijkheid van inbesteding open te houden. De reden daarvoor is dat de commerciële exploitanten andere belangen hebben dan het publiek belang zodat openbaar vervoerverbindingen om redenen van winstgevendheid onder druk kunnen komen te staan. Dat speelt in het bijzonder op de Friese waddeneilanden. Op die wijze houdt de overheid de mogelijkheid open om zelf het heft in handen te nemen om op die manier het publiek belang te waarborgen. Tijdens het kamerdebat op 27 mei 2008 heeft staatssecretaris Huizenga aangegeven dat inbesteding wat haar betreft op dit moment niet aan de orde is. Dat lijkt een gemiste kans.

For more information contact

< Go back

Print Friendly and PDF
Subscribe to e-briefings