Global menu

Our global pages

Close

Onvoldoende samenhang bij verantwoordelijkheidstoedeling in de zorg

  • Netherlands
  • Health and safety

18-07-2013

Adequate verantwoordelijkheidstoedeling is noodzakelijk. Daartoe behoort het vastleggen van antwoorden op vragen als: wie kan wanneer ingrijpen, wie kan waarop worden aangesproken en welke samenhang bestaat er.

In mei 2009 schreven wij in het FD over “Documenteer de rollen in de zorg”. In juni 2013 bracht de VvAA het onderzoeksrapport “Integraal Risicomanagement in 40 Nederlandse ziekenhuizen” uit. We zijn inmiddels ruim 4 jaar verder.

Voor het onderzoeksrapport van de VvAA zijn jaarverslagen van ziekenhuizen over 2010 en 2011 geanalyseerd. Daaruit blijkt het volgende. De inbedding van een governance structuur voor risicomanagement is onvoldoende. Ziekenhuizen benaderen risico’s nog teveel vanuit een “siloaanpak” (niet geïntegreerde aanpak). Als compliance risico’s niet goed worden beheerst ontstaan er doublures in activiteiten.

Het is teleurstellend dat bovenstaande conclusies nog steeds moeten worden getrokken.

De Raad van Bestuur van een ziekenhuis (en ook van andere zorginstellingen) is verantwoordelijk voor risicomanagement. Voor goed bestuur moet het risicomanagement op orde zijn en centraal worden aangestuurd. Goed bestuur betekent dat de effectiviteit en resultaatgerichtheid wordt waarborgt met structurele maatregelen.

De onderzoekers van de VvAA pleiten voor een gezamenlijk normenkader voor integraal risicomanagement dat gedragen wordt door ziekenhuizen, toezichthouders en zorgautoriteiten. Het opstellen van een dergelijk stuk is belangrijk, maar zal in de praktijk tijd vergen en moet op haar beurt ook weer een plaats vinden tussen de al bestaande, uitgebreide, regelgeving en normen. De Raad van Bestuur zou ondertussen zelf maatregelen moeten nemen en ervoor moeten zorgen dat documentatie met betrekking tot risicobeheersing -in onderlinge samenhang- op orde en volledig is. Alleen zo ontstaat een controleerbare bedrijfsvoering en kan kwaliteit worden bewaakt. Hier ligt vanzelfsprekend ook een rol voor de Raad van Toezicht.

Het is niet zo dat documenten en systemen over risicobeheersing, en de aanpak daarvan, binnen ziekenhuizen ontbreken. Integendeel, vaak bestaan er al goede en doordachte documenten en systemen. Het is dan ook zonde wanneer daarvan geen gebruik wordt gemaakt, althans het gebruik niet afdoende is. Waar het om gaat is dat een samenhang en juiste koppeling, ook vanuit juridisch oogpunt, tussen de interne bestaande documenten en systemen lijkt te ontbreken. Daarmee neemt de waarde van deze documenten en systemen sterk af en is er uiteindelijk ook geen sprake van adequate verantwoordelijkheidstoedeling.

Een juiste koppeling tussen de bestaande documenten en systemen is goed te maken; het is een kwestie van doen. Verzamel alle bestaande risicomanagement documenten en systemen; leg ze naast elkaar; screenen de documenten en systemen op conflicten, overlap en eventuele hiaten. Zorg vervolgens voor één document waarin de bestaande documenten en systemen op een juiste wijze worden gekoppeld en waar nodig worden aangescherpt. Dat dit op grote schaal nog steeds ontbreekt is opmerkelijk. Onvoldoende risicomanagement raakt immers de maatschappij en patiënt rechtstreeks en moet daarom versneld worden aangepakt, zonder dat proces te ingewikkeld te maken.

Terwijl de laatste jaren ook veel goeds is bereikt zit het de ziekenhuizen niet mee. Jaarrekeningen, met name waar het financiering en risico’s betreft, zijn als niet transparant en te complex voor de gebruiker aangemerkt. PWC heeft in juni 2013 daarom de rode vlag gehesen voor het maatschappelijk verkeer.

Wanneer risicomanagement integraal en efficiënt wordt gedocumenteerd én de genomen interne stappen voldoende aandacht krijgen in de jaarverslagen én als dan ook nog de financiële verslaglegging transparant en begrijpelijk wordt, wapperen er in 2014 ongetwijfeld groene vlaggen.

Claudine Maeijer en Jan ter Horst zijn advocaat bij Eversheds en maken deel uit van de focusgroep: Zorg - Corporate/M&A.