Global menu

Our global pages

Close

Prawo konsumenckie UE – dyrektywy oparte na metodzie harmonizacji minimalnej

  • Poland
  • Competition, EU and Trade

01-12-2011

– wprowadzenie i wyrok TS z 16.05.1989 r. w sprawie 382/87 R. Buet i SARL Educational Business Services (EBS) v. Ministère public

W ramach prawa konsumenckiego Unii Europejskiej występują dwie metody harmonizacji prawa, na których opierane są dyrektywy konsumenckie – metoda harmonizacji minimalnej oraz zupełnej (pełnej, totalnej, całkowitej). W procesie implementacji dyrektyw konsumenckich opartych na metodzie harmonizacji minimalnej państwa członkowskie UE mogą stanowić krajowe przepisy prawne przewidujące wyższy poziom ochrony konsumenta, jednak przy respektowaniu traktatowych swobód i zasady proporcjonalności. Prezentowany wyrok TS w sprawie 382/87, Buet, w którym uznano za dopuszczalny krajowy zakaz sprzedaży poza lokalem przedsiębiorstwa materiałów edukacyjnych, dotyczy zarówno charakteru dyrektyw konsumenckich opartych na metodzie harmonizacji minimalnej, jak i wzorca chronionego konsumenta.

Wprowadzenie

W prezentowanym wyroku TS dokonał oceny – z punktu widzenia kryteriów określonych w art. 30 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (dalej jako TEWG, obecnie art. 34 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, dalej jako TFUE) – implementacji dyrektywy 85/577 w sprawie ochrony konsumentów w odniesieniu do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa przez Francję. Dyrektywa ta oparta jest na metodzie harmonizacji minimalnej.

Prawo francuskie przewidywało zakaz sprzedaży poza lokalem przedsiębiorstwa materiałów edukacyjnych, co uzasadniano szczególnymi warunkami zawarcia takich umów oraz potrzebą zwiększenia ochrony konsumentów (tu ryzyko nieprzemyślanego zakupu). Rozpatrywany w tej sprawie problem sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy francuskie rozwiązania prawne (zakaz sprzedaży bezpośredniej) są zgodne z art. 30 TEWG. Ostatecznie TS uznał, że rozszerzenie ochrony konsumenta poprzez zakazanie akwizycji materiałów edukacyjnych nie jest sprzeczne z art. 30 TEWG. Trybunał Sprawiedliwości stwierdził zatem, że dopuszczalne jest przyjęcie w prawie wewnętrznym surowszych środków ochrony, polegających nawet na całkowitym zakazie akwizycji (także wobec towarów importowanych), i nie będzie to kwalifi kowane jako naruszenie swobód traktatowych. Uznając środek krajowy za uzasadniony, TS uwzględnił warunki, w jakich stosowana jest technika sprzedaży, jaką jest marketing bezpośredni, i stwierdził, że potencjalny konsument jest w takiej sytuacji szczególnie narażony na ryzyko nieprzemyślanego zakupu.

Metoda harmonizacji minimalnej opiera się na założeniu, że prawodawca unijny ustanawia w dyrektywie pewien wspólny minimalny standard, przy czym państwa członkowskie mogą samodzielnie lub grupowo ustanowić surowsze wymagania (standardy) krajowe w procesie implementacji.

W postanowieniach dyrektywy opartej na metodzie harmonizacji minimalnej zostaje ustanowiony dolny pułap regulacji, natomiast górny pułap jest ograniczony postanowieniami traktatowymi (art. 34–36 TFUE, a także ogólnymi zasadami prawa unijnego) – tym samym swoboda implementacyjna państw członkowskich mieści się pomiędzy tak wyznaczonymi granicami. W konsekwencji zastosowanie w prawie krajowym zbyt wysokiego poziomu ochrony konsumenta – np. zakazu sprzedaży/akwizycji danej kategorii produktów – formalnie zgodnego z charakterem dyrektyw opartych na metodzie harmonizacji minimalnej, może się spotkać z zarzutem stwarzania niedozwolonych ograniczeń swobodnego przepływu towarów (tj. środków o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi w imporcie). Konflikt pomiędzy celami wyrażonymi w prawie pierwotnym (tj. celami odnoszącymi się do funkcjonowania rynku wewnętrznego) a krajowymi regulacjami ochrony konsumenta ma być w głównej mierze rozwiązywany za pomocą zasady proporcjonalności.

Ponadto, w prezentowanym wyroku TS odniósł się do modelu konsumenta, który wymaga zwiększonej ochrony. Zasadniczo w orzecznictwie TS dominuje wzorzec konsumenta należycie poinformowanego, rozsądnego, uważnego,samodzielnego, a także dostatecznie wykształconego. Niemniej jednak w sprawie Buet TS uznał, że niektóre grupy konsumentów, do których kierowany jest dany produkt, a którzy z różnych powodów, takich jak np. niski poziom wykształcenia, nie są w stanie należycie zadbać o swoje interesy, a w szczególności zrozumieć kierowanych do nich informacji, zasługują na szczególną ochronę. Taką grupę stanowią konsumenci dokonujący zakupów materiałów edukacyjnych przeznaczonych w głównej mierze do nauczania zaocznego. Konsumenci tacy są bardziej podatni na ryzyka związane z zawieraniem umów poza lokalem przedsiębiorstwa, w tym na ryzyko związane z elementem zaskoczenia właściwym dla techniki sprzedaży jaką jest akwizycja.

Podsumowując, TS uznał, że w specyfi cznym sektorze sprzedaży materiałów edukacyjnych poza lokalem przedsiębiorstwa prawo konsumenta do odstąpienia od umowy, przewidziane przez dyrektywę 85/577 w sprawie ochrony konsumentów w odniesieniu do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa, nie stanowi wystarczającej ochrony. Tym samym TS nie uznał francuskiego zakazu akwizycji materiałów edukacyjnych za nieproporcjonalny i sprzeczny z art. 30 TEWG.

Pełna treść artykułu jest dostępna tutaj.

Żródło: Aleksandra Kunkiel-Kryńska, Europejski Przegląd Sądowy, grudzień 2011 r.

For more information contact

< Go back

Print Friendly and PDF
Subscribe to e-briefings