Global menu

Our global pages

Close

Prawo konsumenckie UE - wzorzec konsumenta

  • Poland
  • Competition, EU and Trade

17-04-2012

- wprowadzenie i wyrok TS z 6.07.1995 r. w sprawie C-470/93 Verein gegen Uriwesen in Handel und Gewerbe Koln e.V. v. Mars GmbH

Trybunał Sprawiedliwości - rozstrzygając kwestie dotyczące swobodnego przepływu towarów, zakazu ograniczeń ilościowych oraz środków o skutku równoważnym, stosowanych przez państwa członkowskie UE - doprowadził do wykształcenia w swoim orzecznictwie tzw. wzorca (modelu) europejskiego konsumenta, któremu są stawiane wymagania rozwagi oraz staranności, decydujące o stopniu ryzyka jego uczestnictwa w obrocie handlowym na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej.

Wprowadzenie

Prezentowany wyrok TS w sprawie C-470/93, Mars - dotyczący zasadniczo traktatowej swobody przepływu towarów - jest jednym z orzeczeń, które zapoczątkowało posługiwanie się w prawie konsumenckim UE tzw. wzorcem (modelem) ostrożnego, rozważnego (przeciętnego) konsumenta (ang. reasonably circumspect consumer), tj. wzorcem konsu¬menta, do którego są adresowane regulacje prawa unijnego.

Sprawa dotyczyła zewnętrznej szaty graficznej lodowych batonów, które były importowane z Francji do Niemiec i sprzedawane z oznaczeniem na opakowaniu „+ 10%". Oznaczenie takie było elementem kampanii reklamowej, podczas której opakowania batonów były powiększone i opatrzone kolo¬rową opaską wskazującą na zwiększenie objętości o 10%. Jednak kolorowa opaska zajmowała w rzeczywistości znacznie więcej niż 10% powierzchni opakowania, co mogło wprowadzać konsumenta w błąd, co do faktycznego zwiększenia produktu.

Trybunał Sprawiedliwości rozpatrując, czy zakaz prezentacji produktu z powyższym oznaczeniem może być usprawiedliwiony, odwołał się - i uznał jednocześnie za miernik oceny wprowadzenia w błąd - do wzorca należycie ostrożnego (rozważnego) konsumenta, który jest świadomy tego, że niekoniecznie musi istnieć związek między rozmiarem oznaczeń reklamowych a faktycznym zwiększeniem objętości czy rozmiaru danego produktu.

Wzorzec przeciętnego (świadomego, krytycznego) konsumenta we Wspólnocie Europejskiej (obecnie Unii Europejskiej) kształtował się w dużej mierze w kontekście dokonywania oceny zgodności regulacji krajowych państw członkowskich z traktatową swobodą przepływu towarów. Ocenie podlegał stopień staranności i uwagi konsumenta, które mają wpływ na jego udział w obrocie rynkowym, a także na decyzję prawodawcy unijnego o przyznanym mu poziomie ochrony. Przyjęcie wzorca konsumenta nieostrożnego i mało spostrzegawczego, czyli takiego, którego trzeba szeroko chronić, mogłoby utrudniać obrót na rynku wewnętrznym i zwiększać koszty przedsiębiorców, a tym samym kreować przeszkody dla handlu wewnątrz unijnego. Dlatego też przyjęcie liberalnego modelu konsumenta miało na celu wyważenie celów integracji gospodarczej i polityki ochrony konsumenta.

Ponadto, przyjęcie takiego wzorca konsumenta było konsekwencją zróżnicowanej oferty towarów i usług na rynku wewnętrznym; wymagała ona stworzenia modelu konsumenta samodzielnie wykorzystującego dostarczane u informacje i możliwości, jakie niesie integracja gospodarcza. Innymi słowy, realizacja swobody przepływu towarów i usług „wymuszała" otwartość na produkty inne niż krajowe i rozwagę działania w zwiększonej ofercie rynkowej.

Próbując udzielić odpowiedzi na pytanie o definicję wzorca europejskiego konsumenta, należy stwierdzić, że zarówno orzecznictwo TS jak i doktryna wewnątrz posługują się wieloma cechami go wyróżniającymi (dyrektywami interpretacyjnymi). I tak, przeciętny konsument jest: należycie (odpowiednio) poinformowany, świadomy, rozsądny, uważny, ostrożny, krytyczny, spostrzegawczy i samodzielny, a także: (dostatecznie) wykształcony, podejrzliwy i oświecony. Podsumowując, europejski konsument to konsument poszukujący i korzystający z kierowanych do niego informacji, polegający na swoich umiejętnościach oceny oferty produktów i usług, działający rozsądnie i rozważnie, ufający własnym decyzjom rynkowym. Tak więc każdorazowa ocena modelu konsumenta powinna być dokonywana nie tylko z punktu widzenia oczekiwań wobec konsumenta, ale także obowiązku informacyjnego przedsiębiorcy, z którego konsument ma szansę zrobić użytek. W tym kontekście wzorzec taki pozostawał swoistą wypadkową całokształtu unijnej polityki konsumenckiej, która pozostaje w ścisłym związku z celami integracyjnymi i ekonomicznymi Unii.

Pełna treść artykułu jest dostępna tutaj.

Źródło: Aleksandra Kunkiel-Kryńska, Europejski Przegląd Sądowy, kwiecień 2012 r.

For more information contact

< Go back

Print Friendly and PDF
Subscribe to e-briefings