Global menu

Our global pages

Close

Prawo konsumenckie UE - prawo konsumenta do odstąpienia od umowy

  • Poland
  • Competition, EU and Trade

01-06-2012

– wprowadzenie i wyrok TS z 10.03.2005 r. w sprawie C-336/03 EasyCar (UK) Ltd v. Offi ce of Fair Trading

Zagrożenia dla interesów konsumentów w tzw. umowach zawieranych na odległość mają źródło m.in. w braku jednoczesnej obecności stron umowy i zawieraniu umów za pomocą środków komunikowania się na odległość (np. Internet, sprzedaż wysyłkowa, telefon). Trudności mogą się pojawić w bezpośrednim kontakcie z przedsiębiorcą i dochodzeniu tzw. roszczeń poumownych. Jednym z głównych instrumentów ochrony interesów europejskiego konsumenta jest przyznane mu prawo do odstąpienia od umowy. Prawo takie zostało zagwarantowane m.in. w dyrektywie 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20.05.1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość.

Wprowadzenie

Prawo konsumenckie UE charakteryzuje się ograniczeniem klasycznej zasady pacta sunt servanda, a to na skutek istnienia prawa konsumenta do odstąpienia od umowy (tzw. prawo do namysłu – łac. tempus ad deliberandum; ang. cooling off period). Takie uprawnienie do wycofania się z zawartej z przedsiębiorcą transakcji – przewidziane w niektórych dyrektywach konsumenckich – może być ujmowane jako środek ochrony indywidualnej, powiązany ze swoistym deficytem informacyjnym po stronie konsumenta jako słabszej strony umowy (zawieranej w specyficznych okolicznościach, np. na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa).

Zgodnie z art. 6 dyrektywy 97/7/WE w przypadku umów zawieranych na odległość konsumentowi przysługiwał termin co najmniej 7 dni roboczych, w których może odstąpić od umowy bez jakichkolwiek negatywnych sankcji (np. odstępnego, innych opłat manipulacyjnych), a także bez podawania przyczyn odstąpienia.

Jeżeli konsument wykonuje swoje prawo odstąpienia od umowy, to przedsiębiorca zobowiązany jest do zwrotu wpłaconych kwot, a jedyną opłatą, jaką konsument może zostać obciążony, jest pokrycie kosztów bezpośredniego zwrotu towarów. Tym samym prawo takie umożliwia konsumentowi wycofanie się z umowy bez żadnych negatywnych skutków, po upływie (krótkiego) terminu.

Należy tu nadmienić, że konstrukcja jurydyczna prawa konsumenta do odstąpienia od umowy znalazła także wyraz w wyroku TS w sprawie C-423/97, Travel Vac SL, w której zostało ono określone jako jednostronna czynność prawna (konsumenta), dyskrecjonalna, ograniczona czasowo i ograniczona porządkiem publicznym. Niemniej jednak prezentowany wyrok TS w sprawie EasyCar obrazuje, że prawo konsumenta do odstąpienia od umowy zawartej na odległość nie ma charakteru absolutnego; może zostać ograniczone w przypadku pewnych rodzajów umów z przedsiębiorcami, w których konsument nie będzie mógł odstąpić bez kosztów.

Wyrok TS w sprawie EasyCar dotyczy interpretacji dyrektywy 97/7/WE, tj. art. 3 ust. 2 tej dyrektywy, i został wydany w ramach sporu pomiędzy spółką EasyCar (UK) Ltd a Office of Fair Trading, w przedmiocie warunków umów o wynajem samochodów, które proponowała i zawierała spółka EasyCar.

Pytanie prejudycjalne sprowadzało się do odpowiedzi, czy pojęcie „umowy o świadczenie usług w zakresie transportu” z art. 3 ust. 2 dyrektywy 97/7/WE obejmuje umowy o wynajem samochodów. Od odpowiedzi TS na tak sformułowane pytanie zależało, czy konsument będzie się mógł wycofać z takiego rodzaju umowy zawartej z przedsiębiorcą wraz ze zwrotem kosztów, czy też nie. Spółka EasyCar zajęła stanowisko, że zawierane przez nią umowy o wynajem samochodów podlegają wyłączeniu przewidzianemu dla „umów o świadczenie usług w zakresie transportu” w rozumieniu transponującej ustawy angielskiej i art. 3 ust. 2 dyrektywy 97/7/WE. W związku z tym nie obowiązują jej wymogi ustawy krajowej, które zapewniają konsumentowi prawo do odstąpienia od umowy wraz ze zwrotem kosztów.

Ostatecznie TS uznał, że zapewnienie konsumentom „nieograniczonego” prawa do odstąpienia w każdym rodzaju umów mogłoby wpływać w niewspółmiernie negatywny sposób na działalność przedsiębiorców na wspólnym rynku. Należy zatem uznać, że prezentowany wyrok TS dotyczący prawa konsumenta do odstąpienia od umowy zawartej z profesjonalistą, obrazuje szerszy problem prób „pogodzenia” sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (w tym interesów przedsiębiorców) z szeroką ochroną przyznaną konsumentom.

W przypadku umów, w których interesy przedsiębiorców mogą zostać znacznie naruszone (za takie umowy zostały uznane usługi wynajmu samochodów), TS nie jest skłonny ujmować szeroko zakresu ochrony konsumentów (tu: jednostronnego prawa konsumenta do odstąpienia bez kosztów). Potwierdza to tezę, że to cele gospodarcze i rozwój handlu wewnątrzunijnego są priorytetami Unii, a w sprawach dotyczących negatywnych konsekwencji finansowych dla unijnych przedsiębiorców prawo konsumenta do odstąpienia od umowy może zostać ograniczone.

Pełna treść artykułu jest dostępna tutaj.

Źródło: Aleksandra Kunkiel-Kryńska, Europejski Przegląd Sądowy, czerwiec 2012 r.

For more information contact

< Go back

Print Friendly and PDF
Subscribe to e-briefings