Global menu

Our global pages

Close

Prawo konsumenckie UE – dyrektywy oparte na metodzie harmonizacji zupełnej

  • Poland
  • Competition, EU and Trade

01-07-2012

– wprowadzenie i wyrok TS z 23.04.2009 r. w sprawach połączonych: C-261/07 VTB-VAB NV v. Total Belgium NV i C-299/07 Galatea BVBA v. Sanoma Magazines Belgium NV

Celem harmonizacji prawa w Unii Europejskiej jest eliminacja różnic w reżimach prawnych państw członkowskich UE, tak aby zapewnić zrównoważone funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Dotychczas w obszarze prawa konsumenckiego UE była głównie realizowana polityka harmonizacji minimalnej. Jednak jej efekty zostały przez instytucje unijne uznane za niezadowalające, ponieważ prowadzące do wtórnych zróżnicowań krajowych przepisów prawnych. Obecnie następuje zmiana polityki harmonizacyjnej prawa konsumenckiego UE na rzecz dyrektyw opartych na metodzie harmonizacji zupełnej, czego wyrazem jest dyrektywa 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych.

Wprowadzenie

Dyrektywa 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych jest nowym modelem legislacyjnym w prawie konsumenckim UE, opartym na metodzie harmonizacji zupełnej. Dyrektywa 2005/29/WE określa wspólne i jednolite w całej Unii Europejskiej ramy prawne w zakresie zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych, stosowanych przez przedsiębiorców wobec konsumentów. Państwa członkowskie nie mogą utrzymywać ani wprowadzać przepisów krajowych odbiegających od postanowień dyrektywy. Struktura dyrektywy 2005/29/WE została oparta na trójstopniowej konstrukcji, tj. klauzuli generalnej przewidującej ogólny zakaz nieuczciwych praktyk handlowych (tzw. duża klauzula generalna), zakazie praktyk wprowadzających w błąd i zakazie praktyk agresywnych (tzw. małe klauzule generalne) oraz „czarnej liście” praktyk handlowych (ang. black list). „Czarna lista” składa się z 31 praktyk handlowych uznawanych za nieuczciwe w każdych okolicznościach – czyli bez dokonywania analizy (nie)uczciwości w danym stanie faktycznym. Brak konieczności przeprowadzania oceny oznacza, że praktyka handlowa, wymieniona na „czarnej liście”, jest a priori nieuczciwa w myśl art. 5 ust. 2 (duża klauzula generalna) dyrektywy 2005/29/WE, tj. jest sprzeczna z wymogami staranności zawodowej, i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcać proces decyzyjny konsumenta względem produktu.

Kwestia rozważana przez Trybunał Sprawiedliwości (dalej jako TS) w prezentowanym wyroku dotyczyła przepisów krajowych, które ze względu na zakaz per se praktyki handlowej, niezawartej na „czarnej liście”, budziły wątpliwości związane z ich zgodnością z założeniami harmonizacji zupełnej. Spór przed sądem belgijskim dotyczył dwóch praktyk handlowych, tj.: oferowania nieodpłatnej pomocy drogowej klientom mającym kartę klubową stacji benzynowej (za zatankowanie określonej ilości paliwa) oraz dodatku do czasopisma uprawniającego do rabatu w sklepach z bielizną. Trybunał w Luksemburgu miał dokonać wykładni przepisów dyrektywy 2005/29/WE, tj. orzec, czy nie stoi ona na przeszkodzie w ustanowieniu takich przepisów krajowych, które przewidują ogólny zakaz składania przez przedsiębiorcę ofert wiązanych (tzw. sprzedaż wiązana). Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że dyrektywa 2005/29/WE uniemożliwia wprowadzanie/utrzymanie krajowych zakazów o charakterze ogólnym, które nie wymagają weryfi kacji charakteru praktyki na podstawie art. 5–9 dyrektywy 2005/29/WE (duże i małe klauzule generalne). Warto tu dodać, że TS podkreślił też, iż przepisy belgijskie są niezgodne z postanowieniami dyrektywy 2005/29/WE, które zakazują państwom członkowskim utrzymywania w mocy lub przyjmowania bardziej restrykcyjnych przepisów krajowych niż postanowienia dyrektywy, nawet jeśli przepisy takie miałyby na celu zapewnienie wyższego poziomu ochrony konsumentów.

Prezentowany wyrok TS prowadzi do następujących wniosków. Po pierwsze, państwo członkowskie implementujące dyrektywę 2005/29/WE nie może uznać za nieuczciwe w każdych okolicznościach innych praktyk handlowych niż te, które są określone na „czarnej liście” – ma ona charakter zamknięty, co jest zgodne z założeniami harmonizacji zupełnej. Po drugie, państwo członkowskie implementując dyrektywę opartą na metodzie harmonizacji zupełnej, nie może rozszerzać poziomu ochrony konsumentów poza poziom ochrony wskazany w dyrektywie, co potwierdza rygoryzm tej metody harmonizacji; w praktyce może więc dochodzić do obniżenia krajowego poziomu ochrony.

Pełna treść artykułu jest dostępna tutaj.

Źródło: Aleksandra Kunkiel-Kryńska, Europejski Przegląd Sądowy, lipiec 2012 r.

For more information contact

< Go back

Print Friendly and PDF
Subscribe to e-briefings