Global menu

Our global pages

Close

Czy spółki giełdowe są przygotowane na nowe obowiązki informacyjne?

  • Poland
  • Corporate

12-12-2019

Od 30 listopada władze spółek giełdowych muszą zwrócić uwagę, czy zawierana umowa jest „istotną transakcją z podmiotem powiązanym”. Wiążą się z tym obowiązki informacyjne względem akcjonariuszy i uczestników rynku, a brak zgody rady nadzorczej na taką transakcję może skutkować nawet nieważnością umowy.

30 listopada 2019 r. wchodzi w życie obszerna nowelizacja przepisów ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych i niektórych innych ustaw, wprowadzająca szereg istotnych zmian dla uczestników rynku kapitałowego.

Jedną z doniosłych zmian dla giełdowych spółek publicznych będzie nałożenie obowiązku uzyskania zgody na „istotną transakcję z podmiotem powiązanym” i zamieszenia informacji o jej zawarciu na stronie internetowej. Jak zmiany wpłyną na działalność emitentów?

Emitenci staną przed koniecznością weryfikacji swoich dotychczasowych procedur wewnętrznych celem dopasowania ich do nowych wymogów informacyjnych. Szczególna ostrożność w tym zakresie zalecana jest spółkom działającym w ramach grup kapitałowych. Funkcjonariusze giełdowych spółek publicznych muszą mieć to na uwadze szczególnie w kontekście swojej odpowiedzialności z art. 483 KSH.

„Podmiot powiązany”

Podmiotem powiązanym w rozumieniu ustawy o ofercie publicznej jest podmiot powiązany zdefiniowany w Międzynarodowym Standardzie Rachunkowości 24 (Ujawnianie informacji na temat podmiotów powiązanych). Przygotowując się na dostosowanie działalności spółki do obowiązków informacyjnych, należy mieć na uwadze, że podmiotami powiązanym mogą być nie tylko podmioty sprawujące kontrolę lub wywierające decydujący wpływ na spółkę, ale również m. in. osoby będące bliskimi ww. osób.

Na marginesie można wspomnieć, że jest to definicja obowiązująca jedynie na potrzeby ustawy o ofercie, inne definicje funkcjonują na gruncie o ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, podatku CIT (w odniesieniu do cen transferowych) i ustawy o działalności reasekuracyjnej i ubezpieczeniowej, co nie ułatwia przedsiębiorcom życia.

„Istotna” transakcja

Transakcja z podmiotem powiązanym jest istotna, jeżeli jej wartość przekracza 5% sumy aktywów emitenta według ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego.

Należy mieć również na uwadze szczególne sposoby liczenia wartości transakcji przy umowach o świadczenia powtarzające się. W przypadku gdy taka umowa zawarta jest na czas określony, wartość transakcji to suma świadczeń za cały czas trwania umowy, natomiast w sytuacji, gdy umowa została zawarta na czas nieokreślony, wartością jest suma świadczeń przez pierwsze 3 lata trwania tego stosunku prawnego.

Czy możliwe jest zatem zawieranie kilku transakcji z tym samym podmiotem powiązanym o wartości 4,99% aktywów spółki i wypadnięcie spod rygoru ustawowego? Nie, bowiem wartość umów zawartych z tym samym podmiotem powiązanym w ciągu 12 kolejnych miesięcy ulega sumowaniu.

Wyłączenia

Obowiązek publikacji w opisywanym trybie nie dotyczy:

1) informacji poufnych, których zgłaszanie reguluje art. 17 MAR,

2) transakcji zawieranych na warunkach rynkowych w ramach zwykłej działalności spółki,

3) zawieranych z podmiotami zależnymi, jeżeli emitent jest jednym właścicielem spółki zależnej,

4) transakcji związanych z wypłatą wynagrodzeń członkom zarządu lub rady nadzorczej zgodnie z przyjętą polityką wynagrodzeń.

Rada nadzorcza nie musi wyrażać zgody na dokonanie czynności, o których mowa w pkt 2-4 powyżej, jednak ma obowiązek sporządzenia procedury okresowej oceny, czy zawarte transakcje o których mowa w pkt 2 spełniają wymagane warunki – są zawierane na warunkach rynkowych w ramach zwykłej działalności emitenta.

Nowe ograniczenie w działalności operacyjnej spółki

Zawarcie istotnej transakcji z podmiotem powiązanym wymaga zgody rady nadzorczej spółki. Ustawodawca daje jednocześnie temu organowi wskazówki, jakie okoliczności muszą zostać zbadane przed podjęciem decyzji. Wyrażając opinię o danej transakcji organ bierze pod uwagę:

a) zapobieżenie wykorzystaniu przez podmiot powiązany swojej pozycji oraz

b) ochronę interesów: (i) spółki, (ii) akcjonariuszy niebędących podmiotami powiązanymi, w tym akcjonariuszy mniejszościowych.

Zgodnie z art. 17 par. 1 KSH, czynność dokonana bez przedmiotowej zgody będzie nieważna.

Biorąc pod uwagę uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2013 r., w której jednoznacznie rozstrzygnięto o możliwości zaskarżania uchwał rady nadzorczej spółek kapitałowych, uchwała rady nadzorczej w przedmiocie wyrażenia zgody na omawianą transakcję będzie podlegała zaskarżeniu.

Co stanie się w sytuacji, gdy rada nadzorcza dojdzie do przekonania, że nie może wyrazić zgody na taką czynność? Teoretycznie nie musi w tej kwestii podejmować uchwały, a bierność organu nie będzie mogła być przedmiotem zaskarżenia w tym samym trybie co uchwała.

Pytanie o interes grupy

Rada nadzorcza, podejmując określoną decyzję, stanie przed problemem zważenia interesów emitenta jako członka grupy kapitałowej oraz emitenta jako odrębnego bytu prawnego. Działanie w grupie kapitałowej jest normalnym zjawiskiem w wysoko rozwiniętych gospodarkach jako instrument dywersyfikacji ryzyka biznesowego. W toku działalności może okazać się, że dana istotna transakcja z podmiotem powiązanym w krótkim okresie jest nadużyciem pozycji podmiotu powiązanego, natomiast w dłużej perspektywie ma przynieść korzyść całej grupie i przez to pośrednio i emitentowi. Istnieje ryzyko, że wprowadzone uregulowanie utrudni grupom działalność z uwagi na prymat interesu emitenta (i jego akcjonariuszy) nad interesem grupy w której działa emitent.

Treść informacji Informacja o zawarciu przez emitenta transakcji istotnej z podmiotem powiązanym ma zawierać:

1) nazwę (imię i nazwisko) podmiotu powiązanego,

2) opis charakteru powiązań,

3) datę i wartość transakcji,

4) informacje pozwalające ocenić, czy transakcja została zawarta na warunkach rynkowych i czy jest uzasadniona interesem spółki i akcjonariuszy (w tym akcjonariuszy mniejszościowych).

Transakcje istotne w ramach grupy

Na uwagę zasługuje jeszcze jedna ważna zmiana – obowiązek informowania o istotnych transakcjach dotyczy również umów między podmiotem powiązanym spółki a podmiotem zależnym spółki. Tutaj rada nadzorcza emitenta nie musi się już wypowiadać, natomiast próg 5% dotyczy aktywów spółki zależnej z którą zawierana jest dana umowa.

Wyobraźmy sobie sytuację, w której żona większościowego akcjonariusza spółki A (będącej spółką publiczną) zawiera umowę, której wartość przekracza omówione wyżej 5% ze spółką B, która jest spółką zależną spółki A. Czy w takiej sytuacji po stronie spółki A powstaje obowiązek natychmiastowej publikacji informacji o zawartej transakcji? Pod pewnymi warunkami istnieje takie ryzyko i spółki giełdowe działające w skomplikowanych strukturach kapitałowych powinny mieć to na uwadze.

Intencje

Celem ustawodawcy jest pełne i prawidłowe dostosowanie polskich przepisów do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/828 z dnia 17 maja 2017 w zakresie zachęcania akcjonariuszy do długoterminowego zaangażowania, znanej powszechnie jako Druga Dyrektywa o Prawach Akcjonariuszy („SRD II”).

Europejski prawodawca w motywach SRD II wskazał, że interes spółki i akcjonariuszy zasługuje na silniejszą ochronę przed ryzykami wiążącymi się z zawieraniem transakcji z podmiotami powiązanymi. Rozwiązania wprowadzane przez krajowego ustawodawcę mają uniemożliwić podmiotowi powiązanemu czerpanie korzyści ze swojej pozycji względem giełdowej spółki.

Zdaniem ustawodawcy ukrócenie takiego procederu ma zapewnić wprowadzenie do ustawy o ofercie mechanizmów zapewniających, że istotne transakcje z podmiotami powiązanymi będą podlegały zatwierdzeniu przez akcjonariuszy lub organ administracyjny lub nadzorczy zgodnie z procedurami uniemożliwiającymi podmiotowi powiązanemu czerpanie korzyści ze swojej pozycji i zapewniającymi odpowiednią ochronę interesu spółki i akcjonariuszy, którzy nie są podmiotami powiązanymi, w tym akcjonariuszy mniejszościowych.

Minimalizowaniu ryzyk związanych z pokrzywdzeniem spółki mają zapobiegać wyżej opisane obowiązki