Global menu

Our global pages

Close

Zamknięcie sklepów – Rząd się zorientował, że działał bezprawnie?

  • Poland
  • Real estate

02-04-2020

Nowe rozporządzenie wydane w celu zapobiegania skutkom epidemii koronawirusa zostało wydane na innej podstawie prawnej, przez inny organ. Czy Rząd zorientował się, że poprzednie przepisy zostały wydane z naruszeniem Konstytucji RP?

Zamknięcie sklepów niezgodne z Konstytucją?

O wątpliwościach dotyczących legalności zakazu prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzonego rozporządzeniami Ministra Zdrowia z 13.03 i 20.03.2020 pisaliśmy w artykule Zamknięcie sklepów w galeriach handlowych budzi duże wątpliwości prawne. Kolejne ograniczenia swobód wprowadzane są rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Rozporządzenie to powtarza wiele przepisów rozporządzeń poprzednich, uzupełniając je o nowe obostrzenia.

Uważny czytelnik zwróci uwagę na dwie kwestie:

a) Rozporządzenie zostało wydane przez inny organ – Radę Ministrów a nie Ministra Zdrowia, jak dotychczas

b) W rozporządzeniu wskazuje się inną podstawę prawną – o ile wcześniej wskazywano art. 46 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, tak nowe rozporządzenie wydane jest na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1–6 i 8–12 tejże ustawy

Co to oznacza?

Te drobne, jak by się wydawało, zmiany mają dużą doniosłość prawną. Jak wskazywałem w poprzednim tekście (link wyżej), przepisy, na podstawie których zakazy wprowadzał Minister Zdrowia, nie zawierają upoważnienia do ograniczenia działalności gospodarczej w postaci zamknięcia sklepów w galeriach handlowych. Rozporządzenie Rady Ministrów odwołuje się do art. 46 a pkt 2, który, wprowadzony na początku marca 2020, umożliwia „czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców”. Pomijając ewentualne wątpliwości co do precyzji regulacji, należy przyjąć, że przepis ten upoważnia Radę Ministrów do ograniczenia swobody działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 22 Konstytucji.

Czy Rząd zauważył błąd?

Zmiana podstawy prawnej nowego rozporządzenia, oznacza moim zdaniem, że Rząd zauważywszy wadliwość poprzedniej regulacji, tym razem skutecznie ograniczył działalność sklepów i innych punktów handlowych. Teza ta jest tym bardziej uzasadniona, że w wspomniany art. 46 a ustawy o chorobach zakaźnych, poza przypadkami ograniczeń, które leżą w kompetencji Ministra Zdrowia (pkt 1 tego artykułu odwołuje się do art. 46 ust.4 ustawy), poszerza katalog możliwych zakazów i ograniczeń, które – odmiennie niż Minister Zdrowia – może wprowadzić Rada Ministrów. O ile zatem ustawodawca przewidział możliwość wprowadzenia takich ograniczeń wprost przez Radę Ministrów, to nie wyposażył w takie uprawnienie Ministra Zdrowia

Zakaz był bezprawny

Powyższe rozważania wzmacniają zasadność tezy, że wprowadzony od 14.03.2020 roku zakaz handlu był wprowadzony bez podstawy prawnej, a co za tym idzie, istnieją podstawy do żądania odszkodowania od Skarbu Państwa za szkody wynikłe z tego faktu. Trudno dziś oczywiście przewidzieć, jak może kształtować się orzecznictwo sądów, które, jak wskazywałem uprzednio, mogą uwzględniać szczególne okoliczności, w jakich przyszło działać władzy publicznej, w tym szczególnie potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzi. Warto jednak zauważyć, że właściwa podstawa prawna w postaci cytowanego art. 46 a ustawy o chorobach zakaźnych istniała już w chwili wydawania rozporządzeń przez Ministra Zdrowia - przepis ten wszedł w życie 8 marca 2020r.