Newsletter | Prawo pracy | Październik 2026

Nowe przepisy dot. mobbingu wchodzą w życie

W dniu 5 listopada 2026 r. wejdą w życie przepisy nowelizacji Kodeksu pracy oraz Kodeksu postępowania cywilnego z 19 czerwca 2026 r. 

Nowelizacja wprowadza istotne zmiany w zakresie mobbingu, dyskryminacji i równego traktowania w zatrudnieniu, obejmujące zarówno przesłanki odpowiedzialności, jak i zasady dochodzenia roszczeń przez pracowników. Jedną z najważniejszych zmian jest nowa definicja mobbingu, która nie wymaga już wykazania długotrwałości nękania jako odrębnej przesłanki jego stwierdzenia. Przepisy określają też bardziej szczegółowo obowiązki pracodawców w zakresie przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. Zmieniają się ponadto zasady dochodzenia zadośćuczynienia i odszkodowania, w tym minimalna wysokość zadośćuczynienia za mobbing.

Orzeczenia medycyny pracy wyłącznie w formie elektronicznej 

Od 18 października 2026 r. orzeczenia lekarskie z zakresu medycyny pracy będą wystawiane wyłącznie w formie elektronicznej. Upływa bowiem 6-miesięczny okres przejściowy, w którym lekarze mogli wystawiać orzeczenia w formie papierowej albo elektronicznej.

Orzeczenie zapisuje się w Systemie Informacji Medycznej i podpisuje kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo podpisem dostępnym w systemie ZUS. Pracownik otrzymuje orzeczenie na Internetowe Konto Pacjenta (IKP), a na żądanie także wydruk z własnoręcznym podpisem lekarza. Co ważne, brak aktywnego IKP nie blokuje wykonania badań ani uzyskania orzeczenia. Pracodawca uzyskuje orzeczenie od jednostki medycyny pracy w terminie i w sposób określony w umowie zawartej z tą jednostką. 

Wersja papierowa orzeczeń będzie mogła być stosowana tylko wyjątkowo, przy braku dostępu do systemu teleinformatycznego.

Weryfikacja dyplomów przez pracodawców – projekt nowych przepisów

6 października 2026 r. rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Projekt ma umożliwić pracodawcom weryfikację wykształcenia kandydatów do pracy i pracowników. Przygotowało go Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach pakietu deregulacyjnego.

W obecnym stanie prawnym pracodawca nie może sprawdzić bezpośrednio w uczelni, czy dyplom przedstawiony przez kandydata lub pracownika jest prawdziwy. Projekt ma wypełnić tę lukę w odniesieniu do dyplomów ukończenia studiów wydanych w postaci papierowej. Dyplomy elektroniczne będzie można weryfikować w repozytorium w systemie POL-on, a od 1 stycznia 2027 r. uczelnie będą miały obowiązek je wydawać. 

Zgodnie z projektem uczelnia udzieli informacji o danych z dyplomu na wniosek pracodawcy, który ma w tym interes prawny. Pracodawca będzie musiał wskazać we wniosku o weryfikację m.in. imię, nazwisko i numer dyplomu. Warunkiem złożenia wniosku będą uzasadnione wątpliwości wnioskującego co do autentyczności dokumentu. Każde potwierdzenie będzie płatne. Opłata wyniesie 1% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu złożenia wniosku. 

Projekt trafił do Sejmu, gdzie zostanie poddany dalszym pracom legislacyjnym.  

Nowe przepisy dot. zasiłków z ZUS weszły w życie

24 października 2026 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2026 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków. Wprowadza ono kilka uproszczeń odnoszących się do zasiłków z ZUS.  

Po pierwsze, ubezpieczony, przy ubieganiu się o świadczenie, zamiast zaświadczenia płatnika może złożyć samodzielnie wniosek z wymaganymi danymi albo wydruk e-ZLA. 

Po drugie, gdy zasiłek macierzyński wypłaca ZUS, nie trzeba dołączać do wniosku o zasiłek odpisu aktu urodzenia dziecka. Wystarczy podać dane dziecka, a ZUS sam pobierze akt z rejestru stanu cywilnego. 

Po trzecie, od 10 października 2027 r. lekarze będą mogli wystawiać przez system ZUS elektroniczne zaświadczenia, które dziś wydaje się wyłącznie na papierze. Chodzi m.in. o zaświadczenie o przewidywanej dacie porodu czy o chorobie małżonka sprawującego opiekę nad dzieckiem. Pracodawca otrzyma je za pośrednictwem swojego profilu płatnika. 

Zmiany w rozporządzeniu dot. składek na ubezpieczenie wypadkowe 

Od 31 grudnia 2026 r. zmienia się sposób ustalania stopy składki na ubezpieczenie wypadkowe. Zamiast dotychczasowej klasyfikacji PKD 2007 stosuje się nową, PKD 2025.

Wysokość składki wypadkowej zależy m.in. od tego, do jakiej grupy działalności należy pracodawca. O przynależności do grupy decyduje kod przeważającej działalności wpisany w rejestrze REGON. Do 30 grudnia 2026 r. stosuje się kody PKD 2007, a od 31 grudnia 2026 r. kody PKD 2025. 

Stopa składki na ubezpieczenie wypadkowe na rok 2027 zostanie ustalona na podstawie kodu PKD 2025 według stanu na 31 grudnia 2026 r. 

Dlatego do końca 2026 r. warto sprawdzić w CEIDG lub KRS, czy pracodawca ma przypisany właściwy kod PKD 2025, i w razie potrzeby go zmienić. Zmianę zgłasza się wyłącznie w rejestrze, który sam przekaże ją do ZUS. Nie trzeba ponownie zgłaszać firmy ani pracowników do ubezpieczeń. 

Jeśli przedsiębiorca nie zaktualizuje kodu, od 1 stycznia 2027 r. rejestr zrobi to automatycznie. Taki kod może jednak nie odpowiadać faktycznej działalności, co może się przełożyć na wysokość składki wypadkowej.