Wykonawcy zamówień publicznych spoza UE a środki ochrony prawnej

Nowe regulacje, w tym art. 16a, art. 16b oraz art. 505 ust. 1a Pzp, wprowadziły rozwiązanie, zgodnie z którym wykonawcy z tzw. państw trzecich, nieobjętych umowami międzynarodowymi z UE (takimi jak GPA czy umowy dwustronne), nie mają zagwarantowanego udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego a dodatkowo (w każdym przypadku) nie mają dostępu do krajowych środków ochrony prawnej. W praktyce oznacza to, że podmioty z wielu państw - m.in. Chin, Turcji, Indii czy państw Azji Centralnej - mogą zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu, lecz nie mogą zaskarżyć czynności zamawiającego przed Krajową Izbą Odwoławczą ani skarżyć wyroku przed sądem zamówień publicznych.

Jednocześnie wykonawcy pochodzący z państw objętych umowami międzynarodowymi z UE zachowują pełne prawo do wnoszenia środków ochrony prawnej. W efekcie zamawiający muszą nie tylko badać warunki udziału wykonawcy, ale również weryfikować „pochodzenie prawne” państwa, z którego wykonawca się wywodzi, oraz prawidłowo dokumentować proces dopuszczenia.

Chociaż wyroki TSUE nie odnoszą się wprost do umów o wzajemnej ochronie inwestycji (tzw. Bilateral Investment Treaties) między państwami członkowskimi UE a państwami trzecimi, to budzą one potencjalny konflikt między prawem UE a takimi umowami, zapewniającymi istotne gwarancje dla zagranicznych inwestorów. Wyroki stanowią zatem także podstawę do analizy możliwości ochrony prawnej dla wykonawców pochodzących z państw nieobjętych umowami międzynarodowymi z UE. W konsekwencji, analiza konkretnego przypadku może prowadzić do wniosku, że wykonawcy z państw trzecich posiadają narzędzia prawne do dochodzenia roszczeń i pomimo braku uprawnień do wystąpienia z odwołaniem do KIO, nie pozostają bezbronne na gruncie prawa międzynarodowego.

Niniejsza publikacja rozpoczyna cykl artykułów, w którym prawnicy Eversheds Sutherland będą szczegółowo analizować tę problematykę.

Autorzy: Szymon Siuda, Magdalena Cegiełka